Nội dung bài viết
Ngày 01/01/2026, Social Accountability International (SAI) công bố SA8000:2026, thay thế SA8000:2014. Doanh nghiệp đang có chứng nhận SA8000 phải hoàn thành khóa học và bản tự đánh giá theo bản mới trước 31/12/2026, và từ 01/01/2027 mọi chứng nhận mới hoặc tái chứng nhận chỉ được thực hiện theo SA8000:2026.
1. Tóm tắt nhanh
| Nội dung | SA8000:2014 | SA8000:2026 |
|---|---|---|
| Cấu trúc | 9 yêu cầu về điều kiện làm việc + hệ thống quản lý (mục 9.1–9.10) | Tiêu chí nền tảng + 10 tiêu chí hệ thống quản lý (M1–M10) + 7 tiêu chí việc làm bền vững (D1–D7) |
| Vị trí hệ thống quản lý | Đặt sau cùng | Đặt lên trước, theo cấu trúc Annex SL và Hướng dẫn thẩm định của OECD |
| Cách viết yêu cầu | Chủ yếu là điều cấm | Hướng tới kết quả cần đạt |
| Quyền riêng tư | Không có tiêu chí riêng | Tiêu chí mới D7 |
| Thẩm định quyền con người | Chưa lồng ghép rõ | Lồng ghép trong toàn bộ hệ thống quản lý |
2. Những thay đổi chính
2.1. Cấu trúc mới
Tiêu chí nền tảng (mới): các kỳ vọng cơ bản như tuân thủ pháp luật, được đánh giá trong audit.
Nguyên tắc (mới): định hướng cách hiểu tiêu chuẩn, không phải yêu cầu để đánh giá.
Hệ thống quản lý M1–M10: thay cho mục 9.1–9.10 của bản 2014, được mở rộng và sắp xếp theo trình tự từ cam kết, nhận diện rủi ro đến giám sát và cải tiến.
Việc làm bền vững D1–D7: một số yêu cầu cũ được gộp, ví dụ lao động cưỡng bức và thực hành kỷ luật gộp vào D3; thời giờ làm việc và tiền lương gộp vào D4.
2.2. Tiêu chí mới về quyền riêng tư (D7)
SA8000:2026 bổ sung yêu cầu về quyền riêng tư, phản ánh rủi ro từ việc thu thập và sử dụng dữ liệu của người lao động bằng công nghệ (chấm công sinh trắc học, camera, phần mềm quản lý nhân sự…). Theo SAI, doanh nghiệp nhiều khả năng cần dành nguồn lực cho nội dung này.
2.3. Thẩm định quyền con người
Hệ thống quản lý phải bao quát mọi người lao động mà quyền của họ có thể bị ảnh hưởng qua hoạt động hoặc quan hệ kinh doanh của doanh nghiệp. Rủi ro được xử lý theo mức độ ưu tiên, nghiêm trọng nhất và dễ xảy ra nhất trước. Cách tiếp cận này theo Các nguyên tắc hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về Kinh doanh và Quyền con người.
2.4. Yêu cầu theo kết quả
Các tiêu chí mô tả kết quả cần đạt thay vì quy định cách làm cụ thể. SA8000:2026 không cấm mô hình việc làm cụ thể nào, nhưng đặt ra yêu cầu về kết quả cho các hình thức việc làm khác nhau.
2.5. Điều gì không thay đổi?
Theo SAI, các quyền được bảo vệ và kỳ vọng cốt lõi không thay đổi đáng kể. Doanh nghiệp đáp ứng SA8000:2014 nhiều khả năng đã đáp ứng phần lớn tiêu chí mới, nhưng vẫn cần rà soát kỹ từng tiêu chí.
3. Lộ trình chuyển đổi
| Mốc | Nội dung |
|---|---|
| 01/01/2026 | SA8000:2026 được công bố |
| 01/06 – 31/10/2026 | Tổ chức chứng nhận triển khai dần đánh giá theo bản 2026 |
| 01/11/2026 | Mọi tổ chức chứng nhận được công nhận cung cấp đánh giá theo bản 2026 |
| 31/12/2026 | Hạn hoàn thành khóa học và bản tự đánh giá SA8000:2026; ngày cuối thực hiện đánh giá tại hiện trường theo bản 2014 |
| 01/01/2027 | Chứng nhận mới và tái chứng nhận chỉ theo SA8000:2026 |
| 31/05/2029 | Mọi tổ chức phải có chứng nhận SA8000:2026 |
| 01/06/2029 | Chứng nhận SA8000:2014 chưa chuyển đổi bị thu hồi |
Lưu ý: doanh nghiệp chỉ chuyển đổi được tại lần đánh giá tái chứng nhận, không phải tại đánh giá giám sát. Nếu chứng nhận hết hạn sau 31/05/2029, doanh nghiệp có thể phải tái chứng nhận sớm.
4. Doanh nghiệp cần làm gì?
4.1. Doanh nghiệp đang có chứng nhận SA8000:2014
Hoàn thành khóa học "Getting Started with SA8000:2026 and Due Diligence" và bản tự đánh giá SA8000:2026 trước 31/12/2026. Theo SAI, doanh nghiệp không hoàn thành sẽ không được phân công đánh giá trên hệ thống dữ liệu của SAI.
Đánh giá khoảng cách giữa hệ thống hiện tại và SA8000:2026.
Cập nhật chính sách, quy trình, đặc biệt về quyền riêng tư, đánh giá rủi ro và sự tham gia của người lao động.
Trao đổi với tổ chức chứng nhận để lên kế hoạch tái chứng nhận theo bản 2026.
4.2. Doanh nghiệp chuẩn bị chứng nhận lần đầu
Từ 01/01/2027 chỉ còn chứng nhận theo SA8000:2026. Doanh nghiệp đánh giá trong năm 2026 vẫn có thể chọn bản 2014 nếu tổ chức chứng nhận chưa sẵn sàng, nhưng sau đó phải chuyển đổi trước 01/06/2029 — nên cân nhắc xây dựng hệ thống theo bản 2026 ngay từ đầu.
Xem quy trình, hồ sơ và thời gian chứng nhận: Chứng nhận SA8000
5. Câu hỏi thường gặp
Chứng nhận SA8000:2014 hiện tại còn hiệu lực không? Còn, đến khi chuyển đổi tại lần tái chứng nhận, nhưng chậm nhất đến 31/05/2029.
Có thể chuyển đổi tại đánh giá giám sát không? Không. Đánh giá giám sát có thể xem xét mức độ sẵn sàng, nhưng việc chuyển đổi chỉ thực hiện tại lần tái chứng nhận.
Bỏ lỡ hạn 31/12/2026 thì sao? Theo SAI, doanh nghiệp chưa hoàn thành khóa học và bản tự đánh giá sẽ không được phân công đánh giá trên hệ thống của SAI cho đến khi hoàn thành.
6. Kết luận
SA8000:2026 không thay đổi các quyền cốt lõi, nhưng đòi hỏi hệ thống quản lý chặt chẽ hơn, có thẩm định quyền con người và yêu cầu mới về quyền riêng tư. Doanh nghiệp đang có chứng nhận nên hoàn thành khóa học, bản tự đánh giá và rà soát khoảng cách trong năm 2026.
TTS Cert tư vấn chuyển đổi SA8000:2014 sang SA8000:2026, từ đánh giá khoảng cách đến cập nhật hệ thống tài liệu.
Nguồn tham khảo
SAI – Now Available: SA8000:2026
SAI – What has changed in the SA8000:2026 Standard
SAI – SA8000:2026 transition is underway: key dates and new resources
SAI – SA8000 Certification Program Timeline
Luật sư Trần Thị Trang có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý và tuân thủ doanh nghiệp, đồng thời có nhiều năm tư vấn, đào tạo về trách nhiệm xã hội, môi trường và phát triển bền vững.
XEM THÊM
