ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATION (EPD) 

MINH BẠCH MÔI TRƯỜNG TRONG NGÀNH VẬT LIỆU XÂY DỰNG

Trong bối cảnh toàn cầu đang hướng tới phát triển bền vững và giảm phát thải carbon, Environmental Product Declaration (EPD) – hay Tuyên bố Môi trường Sản phẩm – ngày càng trở thành một công cụ quan trọng đối với các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng và các đơn vị thiết kế công trình.

1. EPD là gì?

EPD là báo cáo minh bạch về tác động môi trường của sản phẩm, được xây dựng dựa trên đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment – LCA).Tài liệu này thể hiện dữ liệu định lượng về các chỉ số như:

• Biến đổi khí hậu (CO₂e),

• Sử dụng năng lượng và tài nguyên,

• Ô nhiễm nước, đất, không khí,

• Khả năng tái chế và tái sử dụng.

Tất cả EPD đều phải được tổ chức độc lập, được công nhận quốc tế thẩm định (third-party verified) trước khi đăng ký và công bố qua chương trình EPD được công nhận (EPD Programme Operator).

2. Tiêu chuẩn và phương pháp tính

Việc xây dựng EPD tuân theo các tiêu chuẩn quốc tế:

• EN 15804: Tiêu chuẩn châu Âu quy định phương pháp lập EPD cho sản phẩm xây dựng.

• EN 16757: Quy định riêng cho sản phẩm bê tông.

Mỗi EPD thường mô tả toàn bộ vòng đời sản phẩm, bao gồm các giai đoạn:

• A1–A5: Khai thác nguyên liệu, sản xuất, và thi công,

• B1–B7: Giai đoạn sử dụng,

• C1–C4: Kết thúc vòng đời (tháo dỡ, xử lý, thải bỏ),

• D: Tiềm năng tái chế, tái sử dụng.

Tất cả EPD có thời hạn 5 năm, sau đó phải được cập nhật theo tiêu chuẩn mới nhất.

3. Các loại EPD phổ biến

1. EPD riêng (Manufacturer-specific EPD):

   • Do từng nhà sản xuất xây dựng, phản ánh dữ liệu thực tế của sản phẩm tại nhà máy.

   • Mức độ chính xác cao nhất.

2. EPD trung bình (Average EPD):

   • Sử dụng dữ liệu trung bình của một hoặc nhiều nhà máy cho cùng loại sản phẩm.

3. EPD ngành (Sector EPD):

   • Do hiệp hội ngành hàng tổng hợp dữ liệu từ các thành viên để tạo EPD đại diện cho toàn ngành.

   • Giúp đặt ra mức chuẩn (benchmark) cho toàn thị trường và hỗ trợ so sánh – thiết kế sơ bộ – mua sắm công xanh (Green Public Procurement).

Lưu ý: Trước đây các “Sector EPD” thường được gọi là Generic EPD, tuy nhiên theo tiêu chuẩn mới EN 15941, thuật ngữ “generic” không còn được sử dụng.

Ví dụ: EPD ngành xi măng và bê tông tại Anh (UK Sector EPDs)

Hiệp hội Sản phẩm Khoáng sản Anh (Mineral Products Association – MPA) là đơn vị tiên phong trong việc phát triển các Sector EPDs cho xi măng và bê tông.

Xi măng

• CEM I: 839,8 kg CO₂e/tấn

• Average Portland Cement: 812,3 kg CO₂e/tấn→ Các EPD này được phát hành thông qua The International EPD System và Eco-Platform Eco-Portal.

Lưu ý: Đối với xi măng, EPD chỉ tính đến giai đoạn A1–A3 (sản xuất tại nhà máy) do đặc tính vật lý – hóa học của xi măng sau khi đã kết hợp vào bê tông.

Bê tông trộn sẵn (Ready-mixed concrete)

Năm 2024, MPA công bố 5 EPD ngành cho bê tông trộn sẵn cấp độ bền C28/35, phản ánh các loại phối trộn xi măng khác nhau.Các EPD này bao phủ toàn bộ vòng đời sản phẩm (cradle-to-grave) và giúp các nhà thiết kế đánh giá ảnh hưởng môi trường của các công thức trộn khác nhau, lựa chọn giải pháp bê tông carbon thấp ngay từ giai đoạn thiết kế.

Bê tông đúc sẵn (Precast concrete)

Năm 2025, MPA Precast công bố thêm 6 EPD ngành cho các sản phẩm như:

• Gạch block bê tông siêu nhẹ, nhẹ và đặc,

• Sàn rỗng dự ứng lực (hollowcore slabs),

• Dầm chữ T dự ứng lực,và sắp tới là EPD cho cladding và crosswalk.

4. Lợi ích của việc có EPD

• Tuân thủ quy định và đấu thầu công trình xanh (LEED, BREEAM, HQE, DGNB...)

• Tăng tính minh bạch và niềm tin của khách hàng

• Đặt chuẩn so sánh trong ngành, thúc đẩy giảm phát thải

• Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chính sách mua sắm xanh của chính phủ

5. Kết luận

EPD không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật, mà là minh chứng cho cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp vật liệu xây dựng.Việc triển khai EPD giúp các công ty chủ động đáp ứng xu hướng toàn cầu, gia tăng lợi thế cạnh tranh và đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải carbon trong ngành xây dựng.